Ngừng Nói Chuyện Như AI
Bỏ ngay những cách diễn đạt khiến bài viết nghe như do AI viết.
Bỏ ngay kiểu câu 'Không phải X, mà là Y'
Nếu trong bài viết của bạn có câu dạng 'Đây không phải là công cụ, đây là một hệ thống', tôi đoán ngay bạn vừa nhờ AI viết hộ. Giới chuyên môn gọi đó là phủ định song song: bác bỏ một ý rồi thay bằng ý khác nghe có vẻ sâu sắc hơn.
Mọi mô hình ngôn ngữ lớn đều mắc kiểu này, thậm chí lặp lại nhiều lần trong cùng một câu trả lời.
Barron's vừa đếm số lần cấu trúc này xuất hiện trong báo cáo của các công ty Fortune 500: 50 lần năm 2023, hơn 200 lần năm 2025, tức gấp bốn lần chỉ sau hai năm.
Ngay cả những cái tên lớn như Microsoft, McKinsey, Cisco hay Accenture cũng bị bắt bài dùng công thức này trong chính tháng này.
Cách sửa lại đơn giản đến bất ngờ: tạo một file tên anti-ai-writing-style.md rồi thả vào folder Claude Cowork của bạn (ChatGPT Project cũng dùng được cách tương tự). File này có nhiệm vụ duy nhất là audit lại bất kỳ đoạn văn nào do AI viết ra, xem có còn dính mùi máy móc không.
Cách nó hoạt động trong thực tế
Claude Cowork đọc hết mọi file trong folder trước khi trả lời bạn.
Bên trong folder đó có một file buộc nó phải tự kiểm tra theo tiêu chuẩn 'văn phong AI'.
Bạn sẽ thấy Claude tự xóa và viết lại từng cụm để tránh phủ định song song, và nếu nó vẫn còn bỏ sót chỗ nào, chỉ cần nhắc lại một câu là nó sửa kỹ hơn ngay.
Cụ thể, bạn trỏ Claude vào folder Cowork của mình, và trước khi trả lời bất cứ điều gì, nó đọc file anti-ai-writing-style.md trước.
Vì Claude đã hiểu phong cách của bạn nên bạn không cần giải thích nhiều.
Thử yêu cầu nó viết một đoạn mô tả LinkedIn dài hơn, rồi tự đọc lại và bắt được vài chỗ vẫn nghe như AI, bạn chỉ cần gõ đúng một câu: 'Audit it against the anti-ai-writing-style md'.
Claude sẽ tự tìm lỗi và sửa lại.
Toàn bộ cơ chế này chạy được là nhờ ba file nằm trong folder Cowork: about-me ghi lại bạn là ai, thích gì và ghét gì; my-company ghi mục tiêu, sứ mệnh và tình hình hiện tại của công ty bạn; còn anti-ai-writing-style chính là trọng tâm của toàn bộ bài viết này.
Đưa file vào Cowork chỉ với vài bước
- 1.Tải file mẫu về máy (đường dẫn Dropbox có mật khẩu là howtoai).
- 2.Upload file vừa tải vào folder Cowork của bạn.
- 3.Muốn chỉnh sửa about-me, my-company hay anti-ai-writing-style cho tiện thì dùng Obsidian (miễn phí) để quản lý ngay trong folder Cowork.
- 4.Cập nhật mục Global Instructions trong Claude để nó luôn đọc các file này trước mọi tác vụ, không cần bạn nhắc lại mỗi lần.
Nội dung Global Instructions có thể viết đại loại thế này:
- mỗi lần bắt đầu phiên Cowork, luôn trỏ Claude vào folder của bạn;
- trước bất kỳ tác vụ nào cũng phải đọc hết mọi file trong ABOUT ME/, gồm about-me, anti-ai-writing-style và my-company;
- không tự ý đọc folder OUTPUTS/ hay TEMPLATES/ trừ khi được chỉ định rõ;
- mọi sản phẩm hoàn thiện lưu vào OUTPUTS/ theo tên dự án;
- nếu yêu cầu chưa rõ thì hỏi lại bằng AskUserQuestion thay vì đoán mò hay giải thích dài dòng.
Bên trong file anti-ai-writing-style
File này thay thế mọi câu 'đừng viết như AI' mà bạn từng dán đi dán lại vào prompt.
Nó gồm bốn phần:
- các cấu trúc câu bị cấm (15 biến thể khác nhau của phủ định song song),
- danh sách từ vựng bị cấm (hơn 100 từ kiểu delve, unlock, leverage),
- các quy tắc về nhịp điệu (đoạn văn ngắn, độ dài câu thay đổi liên tục, không dùng dấu gạch ngang dài),
- và một hướng dẫn chống lạm dụng để Claude không sửa quá đà theo chiều ngược lại.
Khi các quy tắc đá nhau, ưu tiên cái nào trước
Thứ tự là: chính xác trước tiên, sau đó đến rõ ràng, rồi cụ thể, rồi mới đến việc nghe cho giống người thật, và phong cách chỉ nên áp dụng khi nó thực sự làm câu văn tốt hơn.
Đừng bám cứng một quy tắc phong cách đến mức câu chữ trở nên gượng gạo.
Giọng văn mặc định mà file này yêu cầu:
- viết trực tiếp,
- vào thẳng câu trả lời có ích ngay từ đầu,
- đoạn văn ngắn (một hai câu là chuẩn, thỉnh thoảng ba bốn câu),
- nhịp câu lên xuống thay vì đều đều từ đầu đến cuối,
- dùng 'tôi' và 'bạn' một cách tự nhiên,
- ưu tiên câu chủ động,
- và thay vì tính từ chung chung thì chêm số liệu, tên riêng, ngày tháng cụ thể.
Khi không chắc điều gì thì cứ nói thẳng 'tôi nghĩ' hay 'có thể' thay vì rào đón mơ hồ, và một khi ý đã nói xong thì dừng lại, đừng viết thêm cho có vẻ đầy đặn.
Từ và cấu trúc câu bị cấm
- Từ ngữ sáo AI: delve, realm, harness, unlock, leverage, synergy, seamless, robust, holistic, revolutionize, elevate, streamline, empower, cutting-edge, game-changer... (file gốc liệt kê hơn 100 từ như vậy)
- Động từ thổi phồng thay cho is/has: serves as, stands as, boasts, features, plays a role in — nên viết thẳng là is, has, uses, gives, shows
- Câu mở bài chết: In today's..., Let's dive in, At the end of the day, In this article I will...
- Từ nối rỗng tuếch: Furthermore, Additionally, Moreover, That said, On top of that
- Câu câu view kiểu mồi tương tác: Let that sink in, Read that again, This changes everything
15 kiểu 'Không phải X, mà là Y' cần xóa ngay khi thấy
- Đây không phải là X. Đây là Y.
- Không phải X. Y.
- Quên X đi. Đây là Y.
- Bớt X lại, thêm Y vào.
- Không chỉ X, mà còn Y.
- Vấn đề không phải là X, mà là Y.
- X à? Không. Y.
- Đừng nghĩ về X nữa. Hãy nghĩ về Y.
- X đã hết thời. Y mới là tương lai.
- Câu hỏi không phải là X. Câu hỏi thật sự là Y.
- Bạn không cần X. Bạn cần Y.
- X bị đánh giá quá cao. Y mới là thứ đáng quan tâm.
- Nghe qua thì có vẻ là X, nhưng thực ra Y mới...
- X thì cũng ổn đấy, nhưng Y mới là thứ thật sự...
- X được chú ý nhiều, nhưng Y mới thực sự quan trọng.
Đây không phải lý thuyết suông.
Barron's và AlphaSense đã bắt được cấu trúc này ngay trong các báo cáo chính thức của nhiều công ty Fortune 500 trong năm nay.
- Cisco: năm 2025, AI sẽ không chỉ là một công cụ, nó sẽ là một cộng sự.
- Accenture: tương lai của tự động hóa không chỉ đang ở phía chân trời, nó đang dần hiện ra.
- McKinsey: các hệ thống này không chỉ đang thực thi tác vụ, chúng đang học, thích nghi và cộng tác.
- Workday: các đội DevOps đang xử lý không chỉ việc triển khai, mà còn cả bảo mật tuân thủ và chi phí cloud.
- Satya Nadella, blog Microsoft: khi Bill sáng lập Microsoft, ông hình dung không chỉ một công ty phần mềm, mà một nhà máy phần mềm, không bị bó buộc bởi bất kỳ sản phẩm hay ngành nào.
Ẩn dụ và so sánh: mặc định là không dùng
File này cũng siết luôn phần ẩn dụ.
Mặc định là không dùng ẩn dụ để giải thích những điều vốn đã rõ ràng.
Chỉ được phép dùng khi chủ đề thật sự trừu tượng hoặc kỹ thuật, ẩn dụ đó giúp dễ hiểu hơn, ngắn gọn hơn cách nói thẳng, đủ chính xác để không gây hiểu lầm, và đọc lên vẫn nghe tự nhiên như lời nói thường.
Thiếu một trong các điều kiện đó thì bỏ ẩn dụ, viết thẳng ra.
Với bài dưới 800 từ, mặc định không dùng ẩn dụ nào cả; bài từ 800 đến 1500 từ thì tối đa một ẩn dụ, và chỉ khi nó thật sự đạt các tiêu chí trên.
File còn liệt kê một loạt ẩn dụ sáo mòn cần tránh khi nói về công việc, ý tưởng hay chiến lược, kiểu như hành trình, chiến trường, cỗ máy, hệ sinh thái, la bàn hay cầu nối, cùng các động từ ẩn dụ như đẽo gọt, dệt nên hay châm ngòi.
Thay vào đó, dùng động từ thật: cắt, thêm, bỏ, đổi, gộp, gây ra, cho thấy.
Những lỗi khác khiến văn bản lộ mùi AI
- Rule of three: liệt kê đúng ba thứ dù chẳng có lý do gì phải là ba, kiểu 'tốc độ, hiệu quả và đổi mới' — cứ viết đúng số lượng thật sự cần thiết, một, hai hay bốn đều được.
- Thổi phồng ý nghĩa: gọi mọi chuyện là 'bước ngoặt' hay 'thời khắc mang tính bản lề' — cứ nói sự việc, để người đọc tự đánh giá tầm quan trọng.
- Đổi tên tránh lặp: gọi Claude là 'trợ lý', rồi 'mô hình', rồi 'chatbot' trong cùng một đoạn — cứ gọi thẳng tên Claude lại lần nữa.
- Nhịp điệu đều như máy đếm nhịp: câu nào cũng dài vừa vừa, đoạn nào cũng đúng ba câu — văn của người thật có nhịp lệch, câu ngắn xen câu dài.
- Tiêu đề viết hoa từng chữ kiểu 'Key Considerations For Adoption' — người thật chỉ viết hoa chữ đầu câu, phần còn lại viết thường.
Prompt để dùng file này hằng ngày
Bạn không cần prompt cầu kỳ. Một câu kiểu 'Tôi muốn [việc cần làm] để đạt được [tiêu chí thành công]' là đủ cho phần lớn nhu cầu. Nếu chưa rõ hướng đi, thêm câu 'Hỏi tôi vài câu trước khi bắt đầu để mình thống nhất kế hoạch'. Sau khi Claude viết xong, muốn chắc chắn bản thảo hết mùi AI thì chỉ cần gõ tiếp: 'Audit bản này bằng file anti-ai-writing-style.md trong folder của tôi.' Chỉ vậy thôi.
Giữ file này luôn sống, đừng để nó cũ
Những mẫu câu bị coi là 'lộ AI' thay đổi theo thời gian.
Từ 'unlock' từng dùng thoải mái giờ đã thành dấu hiệu tố cáo, còn 'harness' với 'leverage' cũng đang đi theo hướng đó.
Vài năm nữa chắc chắn sẽ có thêm từ mới bị đưa vào danh sách cấm mà giờ ta chưa nhận ra.
Vì vậy cứ khoảng ba tháng một lần, đọc lại chừng mười bản nháp AI gần nhất, khoanh vùng những từ hay cấu trúc nghe máy móc, thêm chúng vào file, đồng thời bỏ bớt những mục không còn khiến bạn khó chịu nữa.
Nói cho cùng, file này chính là gu viết của bạn được ghi lại thành chữ.